تجهیزات مربوط به حرارت سالن پرورش قارچ

ایجاد شرایط حرارتی مناسب در سالن پرورش قارچ در مراحل مختلف عمل پرورش، بسیار مهم و با استفاده از تجهیزات زیر، امکان‌پذیر است:

۱- هیتر :
منابع مولد حرارت مصنوعی، دستگاه هایی هستند که می توانند انرژی های دیگر را به انرژی حرارتی تبدیل کنند. یک منبع حرارتی مناسب و مطمئن، باید کم خطر، کم هزینه و قادر به تولیدگرمای یکنواخت باشد. همچنین نباید نیاز به مراقبت زیاد داشته و راه‌اندازی آن دشوار باشد.


نکته‌ی مهم در انتخاب وسیله‌ی گرم کننده سالن پرورش قارچ آن است که قارچ ها نسبت به زیاد شدن دی اکسید کربن و کاهش اکسیژن بسیار حساس هستند. بنابراین وسیله‌ی گرم کننده نباید دود وارد سالن پرورش قارچ کند و اکسیژن سالن را بسوزاند. در میان وسایل گرم کننده خانگی، بخاری های قطره‌ای و گازی، به رغم این‌که اکسیژن سالن را می سوزانند، می توانند در مواقع ضروری به کار روند. از بخاری های برقی و دستگاه های حرارت مرکزی (شوفاژ) نیز می توان استفاده کرد. ولی بخاری برقی هزینه‌ی برق را به میزان چشمگیری افزایش می دهد.
شوفاژ برای سالن های پرورش قارچ بسیار مناسب است، چرا که نه اکسیژن سالن را نقصان می دهد، نه ایجاد دود می کند و در ضمن، حرارتی مطلوب نیز فراهم می سازد. اِشکال شوفاژ در هزینه‌ی اولیه‌ی راه اندازی و مشکلات استفاده از آن در سطح گسترده است.
آنچه در حال حاضر در سالن‌های بزرگ پرورش قارچ رواج دارد، استفاده از هیتر است. هیتر ها در اندازه ها و قیمت های مختلفی وجود دارند که باید از آن ها با توجه به نیاز سالن استفاده کرد. برای گرم کردن یک سالن پرورش تا ۳۵ درجه‌ی سانتی گراد، یک منبع تولید حرارت به قدرت ۳۵ – ۴۰ کیلو کالری برای هر متر مکعب فضا لازم است. به عنوان مثال سالنی به ابعاد ۳۰×۱۰×۳ متر، به یک منبع حرارتی با ویژگیِ زیر نیاز دارد:

۳ × ۱۰ × ۳۰ = ۹۰۰ متر مکعب
۹۰۰ × ۴۰ = ۳۶،۰۰۰ کیلو کالری

یعنی منبع حرارتی آن باید دارای قدرت ۳۶۰۰۰ کیلو کالری باشد.
هیتر را در اتاقکی خارج از سالن پرورش اصلی و نزدیک به آن قرار داده (اتاق گرم) و هوای گرم را به وسیله‌ی لوله‌های نایلونی به درون سالن هدایت می کنند. این لوله ها به قطر ۵۰ – ۴۰ سانتی متر، باید در کف سالن قرار داده شوند تا گرما از کف سالن به سمت سقف اوج بگیرد. با اجرای این روش، دود وارد سالن نمی شود و از اکسیژن بیرون سالن استفاده می گردد که به این ترتیب شرایط مطلوبی برای رشد قارچ به وجود می آید. قیمت هیتر ها از ۲۰۰ هزار تومان شروع می شود و در مورد بعضی از آن‌ها به یک میلیون تومان و بیشتر می رسد.

۲- کولر گازی و آبی :
استفاده از کولر گازی به دلیل قیمت بالا، بازدهی اندک و هزینه سر سام آور برق آن رایج نیست. از کولر آبی نیز نمی توان در سالن‌های پرورش قارچ استفاده کرد، زیرا کولر آبی تنها در شرایط آب و هوایی خشک، با به چرخش در آوردن هوای مرطوب، کارایی دارد و در محیط مرطوب سالن‌های پرورش قارچ، تنها به صورت فن عمل کرده و فقط ۴ – ۳ متر جلوتر از خود را خنک می‌کند. در صورت استفاده از کولر آبی، باید آن‌را مانند هیتر در بیرون از سالن پرورش قرار داده و به وسیله‌ی کانال نایلونی، باد خنک را وارد سالن می کنیم و این بار کانال را در کف زمین قرار نــمی دهیم. کانال باید نزدیک سقف باشد تا هوای خنک آن به سمت زمین سرازیر شود.

۳- چیلر :
در حال حاضر، دستگاه خنک کننده‌ای که در واحد های پرورش قارچِ مجهز مورد استفاده قرار می گیرد، چیلر است. به علت قیمت بالا، برای تولید کننگان خرده‌پا و متوسط میسر نیست که به خرید چیلر مبادرت ورزند. با کمک این دستگاه، می توان در تمام طول سال اقدام به تولید قارچ کرد. این امر حتی در تابستان های بسیار گرم هم امکان‌پذیر است و با داشتن چیلر، دیگر نیاز نیست که از دمای بالا هراس داشت. برای کسانی که می خواهند بازار دایمی داشته باشند، خرید این دستگاه الزامی است. چون قطع تولید در تابستان موجب از دست دادن بخش مهمی از بازار فروش می گردد.

۴- دستگاه های خنک کننده :
برای خنک کردن سالن های پرورش قارچ، چهار سامانه وجود دارد:

۴-۱- سامانه‌ی هواده و پوشال :
در این روش، پوشال‌ها را در جلوی دریچه های ورود هوا در یکی از دیوار های جانبی سالن و هواده ها را در بیرون سالن و پشت آن‌ها قرار می دهند. هوا توسط هواده ها از میان پوشال مرطوب عبور می کند و با تبخیر رطوبت خود در سالن، هوای آن را خنک می‌سازد. با این سامانه، می‌توان هوای سالن را تا فاصله‌ی ۶۰ متری خنک کرد. ضخامت پوشال ها حدود ۵/۲ (دو و نیم) سانتی متر است. پوشال با ضخامت ۱۵ – ۱۰ سانتی متر شامل صفحات مقوایی موجدار را نیز می توان مورد استفاده قرار داد. این پوشال ها باید پیوسته تعویض گردند تا آب بتواند به راحتی در میان آن‌ها با عمل مکش، پایین بریزد. برای جمع آوری آب اضافی ریخته شده از پوشال‌ها می توان آن را به وسیله‌ی ناودانی به درون حوضچه‌ای منتقل و به کمک یک پمپ، دوباره آن را روی پوشال ها پمپاژ کرد. چنانچه از مواد خنک کننده در آب مصرفی استفاده شود یا آب مصرفی به طریقی، مانند استفاده از یخ، سرد شود، کارایی این روش بهتر خواهد بود. می توان با استفاده از تایمر، طول مدت جاری شدن آب بر روی پوشال ها یا زمان کار مه پاش ها و همچنین فن ها را تنظیم کرد.

۴-۲- سامانه‌ی هواده و مه پاش :
این سامانه شبیه سامانه‌ی هواده و پوشال است ، با این تفاوت که در این روش هوا ابتدا وارد فضایی می گردد که در آن مه پاش هایی با فشار زیاد نصب شده اند. با عبور هوا از میان این ذرات آب، هوا مرطوب گشته، با تبخیر رطوبت خود، سالن را خنک می کند.

۴-۳- سامانه‌ی مه پاش های پر فشار :
در این سامانه مه پاش ها باعث پودر شدن آب و کاهش دمای هوای خارج، قبل از ورود به سالن می شوند. در این شیوه نیازی به پوشال نیست.

۴-۴- سامانه‌ی مه پاش های کم فشار :
در این روش، مه پاش ها در درون سالن و در قسمت سقف نصب می شوند. این سامانه به عنوان شیوه ای برای تأمین رطوبت سالن‌های پرورش قارچ توسط برخی از تولید کنندگان مورد استفاده قرار می گیرد. ذرات درشتِ آب تولید شده در این روش می توانند مشکل زا باشند، چراکه هم روی قارچ ها می نشینند و آن‌ها را آبدار می سازند و هم باعث خیس شدن کمپوست ها می شوند. در این روش احتمال بروز کپک افزایش می‌یابد.

۵- ترموستات :
وسیله‌ای برای نگه داشتن دما در یک حد خاص و جلوگیری از بروز نوسان در آن است. با ترموستات می توان هیتر و دستگاه‌های خنک کننده را در زمان مناسب به‌طور خودکار روشن و خاموش کرد. قیمت ترموستاتِ مورد استفاده در سالن های پرورش قارچ، حدود ۸ تا ۱۵ هزار تومان است.

۶- دماسنج :
از نام آن پیداست که وسیله‌ای برای تعیین دمای هوا می باشد. برای هر سالن پرورش باید دست کم دو دماسنج تعبیه کرد تا در صورت خرابی یکی از آن‌ها، متوجه این موضوع شویم. بهتر است میله‌ی شیشه‌ای دماسنج را با چسب نواری به قاب آن بچسبانیم تا از جابه‌جایی آن و نادرست خواندن دما جلوگیری شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *