تاریخچه پرورش قارچ های خوراکی

انسـان از زمان های بسیار دور و شاید از آغاز پیدایش خود، با قارچ و شیوه های مختلف مصرف آن به طور نسبی و در برخی موارد خرافی، آشنایی داشته است. وجود قارچ در زیستگاه های دست نخورده انسان ها، باعث گشته که این موجود کنجکاو، برای فرو نشاندن عطش جستجوگری خود، آن را بیازماید و مطالبی پیرامون آن بیاموزد.
چه بسا انسان هایی که بر سر این آزمایش ها جان خود را از دست داده و تجربه ای را نصیب دیگران کرده‌اند. این همه سبب شد که انسان از همان روزهای نخستین زندگی با قارچ به عنوان یک ماده‌ی خوراکی، دارویی، مخـدر یا در اغلب موارد سمـّی آشنا شود و به‌رغم ترس از سمیّت آن، برای بهره گیری از مزّه‌ی مطلوب و خواص ویژه‌ی این گیاه، از آن بهره جویـد.
احتمالا نخستین کسانی که از قارچ استفاده کردند، قبایل اولیه بودند که افزون بر مصرف خوراکی، از قارچ به عنوان ماده ی مخدر بهره می جستند.


یونانیان، قارچ را به عنوان غذایی ویژه به مصرف می رساندند و در نوشته های خود از آن یاد می کردند. چینی ها و ژاپنی ها نیز در شرق آسیا جزو نخستین گروه هایی بودند که در زمینه ی پرورش قارچ کار می کردند و فنون مخصوص آن را به عنوان رازی در میان اعضای خانواده خویش پاس می داشتند.
پرورش قارچ دکمه ای، اولین بار در حدود ۷۰۰ سال قبل از میلاد، توسط یک باغبان ناشناس فرانسوی در حومه ی پاریس کنونی صورت گرفت.
در سال ۱۷۵۴، کشت قارچ درگلخانه برای نخستین بار در سوئد ابداع شد و سپـس، در سایر کشورهای اروپایی و آمریکایی گسترش یافت.
در سال ۱۷۷۹، تولید و پرورش قارچ در انگلستان و دیگر کشورهای اروپایی رایج شد. در سال ۱۹۰۵، داگر مطالعات خود را برای تولید بذر خالص از بافت قارچ منتشر کرد. سیندن در سال ۱۹۳۲، تهیه بذر قارچ روی غلات را ابداع نمود و لامبرت آمریکایی، اساس فن آوری امروزی پرورش قارچ های خوراکی را بنیاد نهاد.
او در سال ۱۹۴۱، دست به پاستوریزه کردن ماده ی اولیه ی مورد استفاده در پرورش قارچ زد و با بکارگیری بذر استریل، نتایج بسیار خوبی گرفت. به این ترتیب، او توانست بسیاری از مشکلات پرورش دهندگان قارچ آن روزگار را برطرف سازد و از ورشکستگی آنان جلوگیری کند.
همانند دیگر ملل جهان، ایرانیان نیز از دیرباز با قارچ آشنا بودند و به روش های گوناگون از آن سود می بردند، ولی با این همه هیچ اقدام در خور توجهی در جهت تولید این محصول انجام ندادند و برای انتقال فن آوری تولید قارچ به شیوه امروزی آن هم بسیار دیر وارد معرکه شدند.
ایران، به رغم داشتن استعدادهای فراوان، حتی از کشورهای آسیایی هم عقب ماند و سال ها پس از هند، چین و ژاپن به این کار مبادرت ورزید.
برای اولین بار، کشت قارچ دکمه ای توسط آقای احیایی و با همکاری آقای اسمیت ( Smit ) در داخل غارهای کن، در شمال تهران، انجام گرفت و در سال ۱۳۳۵، شروع به عرضه ی محصول کرد.
پس از اندی، در طی سال های ۵۷-۱۳۴۸، سه واحد کشت و تولید قارچ در تهران، کرج و شهر ری برپا شد که فقط یکی از آن ها فعالیت پرورشی را ادامه داد.
در اواخر سال ۱۳۵۶، تولید بذر قارچ دکمه ای توسط مهندس پیرایش با همکاری دکتر بهروز بهبودی به صورت آزمایشی آغاز شد و توسط دکتر بهبودی ادامه یافت.
در سال های اخیر، شرکت ملارد دست به تولید بذر قارچ زد که کمک قابل توجهی به تولید این محصول در ایران کرد. در حال حاضر، تعداد زیادی کارخانه ی تولید قارچ در تهران، کرج، دماوند، اصفهان، شیراز، مشهد، ایلام، تبریز، ارومیه، مازندران و گیلان فعالیت دارند.
به ویژه در سال های اخیر، با گسترش رایزنی ها در این زمینه، این واحدها توسعه ی فراوان و چشمگیر یافته اند. تعداد واحدهای تولید قارچ ( دارای موافقت اصولی ) در مازندران تا پایان سال ۱۳۸۰، چهار مورد در مساحت تقریبی ۵۰۰۰ متر مربع بود که این واحدها به صورت نیمه فعال در شهرستان های ساری، بابل، آمل و چالوس با ظرفیت اسمی حدود ۲۷۰ تن در سال و ظرفیت واقعی نزدیک به ۱۸۰ تن در سال، مشغول فعالیت بوده اند.
اما کشت قارچ صدفی، برای نخستین بار توسط دکتر مصطفوی در سازمان تحقیقات کشاورزی اوین شروع شد. ایشان دست به تأسیـس واحد تولید قارچ در کلاک به نام اسب سفید زد که در سال ۱۳۶۵ بهره برداری شد.
ولی در حال حاضر غیر فعال است. پس از آن، واحدهای تولید کننده قارچ صدفی بسیاری در سطح کشور ایجاد شده اند که به ویژه تجمع آن ها در سطح استان های تهران، مازندران، اصفهان و گیلان بسیار چشمگیر است. تعداد مجوزهای صادر شده برای احداث واحد های تولید قارچ صدفی، نشانگر سیر سعودی رشد کار پرورش قارچ صدفی است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *