برداشت محصول و میزان آن – قارچ صدفی

بهترین زمان برای برداشت قارچ صدفی هنگامی است که هنوز لبه چتر به طرف پایین (سمت پایه قارچ) برنگشته است. در این صورت قارچ درجه یک به دست می آید. در برخی شرایط بازار مصرف تـقـاضـای قـارچ های بزرگ را دارد و چندان به کیفیت آن توجه نمی کند. در این مواقع می توان به قارچ اجازه داد تا کاملاً رشد کرده، حتی لبه کلاهک آن اندکی چین بخورد یا برگردد، ولی باید توجه داشت که گریز از زمان برداشت می تواند خطراتی را در بر داشته باشد.

ممکن است که با گذشت حتی یک شبانه روز، قارچ، زرد شود یا لبه ی چتر آن قهوه ای رنگ گردد. قطر چتر قارچ در هنگام برداشت، به حدود ۱۰ – ۸ سانتی متر می رسد، ولی گاهی اوقات لازم است که قارچ های کوچک را نیز برداشت کرد. چون از ظاهر آن‌ها می توان پی برد که دیگر قادر به ادامه رشد نخواهند بود، به عبارت دیگر همیشه بزرگی یک قارچ گواه بلوغ و کوچکی آن دلیل نارسی نیست. بعضی از قارچ ها با وجود کوچکی « مرده اند » و بعضی دیگر با وجود بزرگی « زنده اند ». یعنی دسته اول دیگر توانایی ادامه رشد را ندارند و دسته دوم می توانند بزرگ و بزرگتر گردند.
قــارچ ها ۵ – ۴ روز پس از ظاهر شدن پین ها آماده برداشت می شوند و از آن پس چین ها به فاصله ۱۴ – ۱۰ روز از یکدیگر ظاهر می شوند. میزان محصول در چین اول، نمودار خوبی از کل محصول خواهد بود و بدین طریق می توان بر آوردی از کار خود داشت. محصول چین های بعدی به مرور کاهش می یابد و پس از ۵ – ۴ هفته که ۴ – ۳ چین برداشت شد، دیگر نگهداری کمپوست به صرفه نخواهد بود.
توانایی تولید و تبدیل مواد بستر به محصول در قارچ های خوراکی مختلف متفاوت بوده و با فرمول ساده ای تحت عنوان بازده بیولوژیکی محاسبه می شود. این فرمول ظرفیت تولید را بر اساس میزان ماده خشک بستر محاسبه می کند؛ به این ترتیب اگر نژاد قـارچی روی یک کیلوگرم ماده خشک بستر معادل یک کیلوگرم قارچ تازه تولید کند، بازده بیولوژیکی آن صد در صد خواهد بود. بازده بیولوژیک اکثر قارچ ها بالای ۱۰۰ درصد و تقریباً حدود ۱۲۰ درصد است. در برخی موارد محـققان موفق به تولید بازده بیولوژیک ۲۵۰ درصد نیز شده اند. در مجموع به دست آوردن بازده بیولوژیکی بین ۱۲۵ – ۷۵ درصد قابل قبول خواهد بود. در این صورت ما قادر خواهیم بود از یک کمپوست ۱۰ کیلوگرمی به میزان ۷۵/۱۸ تا ۲۵/۳۱ کیلوگرم و به صورت میانگین ۲۵ کیلوگرم قارچ بدست آوریم. ( با توجه به اینکه ۷۵ درصد بستر قارچ را آب تشکیل می دهد.)
یک نکته مهم در مورد بازده بیولوژیکی آن است که مقدار آن نمی تواند چندان اطمینان بخش باشد، چرا که این مقدار با عواملی همچون تعداد چین برداشتی، طول زمان چیدن قارچ، استفاده یا عدم استفاده از مکمل و غیره تغییر می کند. برای بدست آوردن مقادیر اطمینان بخش تر باید شروطی را اعمال کرد. پیشنهـاد می شود که برای بر آورد قابل قبول بازده بیولوژیکی، این موارد در نظر گرفته شوند:

۱- برداشت محصول تا ۴ چین و حداکثر برای ۵/۲ ماه ادامه یابد؛
۲- مقادیر استخراجی برای بازده بیولوژیکی در سـالن های با رطوبت حدود ۹۰ – ۸۵ درصد و دارای شرایط دما، نور و تهویه مناسب محاسبه شوند.
۳- در صورت استفاده از مکمل، نوع و روش کاربرد آن ذکر و در ضمن نوع بستر نیز قید شود.
۴- قــارچ ها زمانی برداشت شوند که حداقل یکی از قارچ های بوته به اندازه ۵ سانتیمتر یا حداکثر۸ سانتیمتر رسیده باشد. البته در صورت وقوع زردی یا بروز نشانه های خرابی، برداشت قبل از موعد مقرر مانعی نداشته باشد؛
۵- بازده بیولوژیکی به صورت میانگینی از تعداد کل کمپوست هایی که در ابتدای دوره ساخته شده و به سالن پرورش انتقال یافته اند، محاسبه شود.

دلیل این اختلاف به نوع مواد زاید مورد استفاده، تقویت شدن یا نشدن و چگونگی فرآوری آن برمی گردد. برخی از مواد زاید ضعیف بوده نیاز به تقویت دارند. گروهی از آن ها هم به کارهای خاصی برای آماده سازی نیاز دارند. در مجموع، اعداد و ارقام مربوط به میزان تولید قارچ می تواند به اندازه تولید کنندگان قارچ متنوع باشد. چرا که هر کدام از آن ها روش ها یا اشتبـاه های خاصی دارند.
برای چیدن قــارچ صــدفی، ابتدا بوته ی آن را با دو دست یا یک دست از قسمت زیرین گرفته و اندکی می پیچانیم. سپس کمی به طرف خود کشیده، کارچیدن را به پایان می رسانیم. در برخی از مواقع لازم نیست که کل کلنی را برداشت کنیم. در این شرایط می توان با تیغ پاکیزه و تیز فقط قارچ رسیده را برداشت کرد. توجه کنید که در هنگام چیدن قارچ بستر آن زیاد به هم نریزد، چون بر میزان محصول چین های بعدی تأثیر منفی خواهد گذاشت.
پس از برداشت قارچ، لازم است که بخش های باقی مانده آن را از روی بستر جدا کنیم، زیرا این بقایا محل مناسبی برای گسترش بیماری ها به وجود می آورند. قارچ های رشد نکرده را نیز باید از روی بستر کنده و جدا سازیم. پس از برداشت حدود۴ چین، می توان از بقایای بستر کشت قارچ صدفی به منظور خوراک دام، کود زیستی، فیلترهای زیستی مناسب برای تصفیه اولیه آب های آلوده به باکتری های کرینی فرم (Coryne bacteria) و همچنین غنی کننده بسترهای کشت خود قارچ استفاده کرد. قیمت این ضایعات در حال حاضر در ایران به ازای هر کیلوگرم کمتر از ۳۰۰ تومان است که در گلخانه ها مورد استفاده قرار می گیرد. (البته در صورت وجود بازار خرید).
نکته دیگر آن‌که هـاگ های قارچ صدفی بر خلاف قارچ دکمه ای، پوشش ندارند و در فضا پخش می گردند. بنـابـراین لازم است که در هنگام حضور در سالن پرورش قارچ صدفی آماده ی برداشت از ماسک استفاده کنیم تا دچار آلرژی (حساسیت) نشویم. برخی از افراد به هاگ قارچ حساس هستند و در صورت ورود به سالن پرورش، نشانه های حساسیت از جمله تب، سرفه، عطسه شدید، حالت تهوع و غیره را از خود بروز می دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *